Misschien herken je dit wel. In de gemeente wordt gesproken over hoe je jongeren kunt bereiken, vasthouden, of überhaupt nog binnen kunt krijgen. Het is een zorg die begrijpelijk is, maar die je in de Bijbel nergens als uitgangspunt aantreft.
De eerste discipelen waren bezig met het verkondigen van het Evangelie. Niet met de vraag wat mensen aantrekkelijk vinden.
Toch is er een invloedrijke beweging ontstaan die precies die omgekeerde vraag als vertrekpunt nam.
Van enquête naar kerkdienst
De seeker-sensitive beweging ontstond in de Verenigde Staten in de jaren '70 en '80. De bekendste namen zijn Bill Hybels van Willow Creek Community Church en Rick Warren van Saddleback Church. Hun redenering was eenvoudig: mensen komen niet meer naar de kerk, dus moeten we onderzoeken wat hen tegenhoudt en de kerk daarop aanpassen.
Bill Hybels bedacht een kerkmodel dat erop gericht was om zo aantrekkelijk mogelijk te zijn voor buitenstaanders ("seeker sensitive"). Belangrijk was om in te spelen op de behoeften van de mens. Hybels hield enquêtes onder niet-kerkgangers en bouwde zijn diensten op basis van die antwoorden.
De seeker-sensitive beweging ontstond niet uit het niets. Zij werd beïnvloed door de Church Growth Movement van onder meer Donald McGavran en C. Peter Wagner. Daarnaast oefende Robert Schuller veel invloed uit met zijn nadruk op positief denken en zelfbeeld. De vraag hoe mensen bereikt kunnen worden kwam steeds centraler te staan. Daarbij werd niet alleen gekeken naar de Bijbel, maar ook naar marketingtechnieken en inzichten uit denkwijzen gericht op de mens.
Schuller gebruikte wel bijbelse begrippen, maar gaf een aantal een eigen inhoud. Een concreet voorbeeld is Schuller's definitie van zonde. Zonde is, volgens hem, elk woord, elke daad of elke gedachte die het eigen zelfbeeld of het zelfbeeld van anderen aantast. "Sin is any act or thought that robs myself or another human being of his or her self-esteem".1
Het doel van deze beweging was om zoveel mogelijk mensen met het evangelie te bereiken. Met dat verlangen is niets mis. Toch roept de manier waarop dit doel werd nagestreefd belangrijke vragen op. Wanneer we de uitgangspunten van deze beweging naast Gods Woord leggen, zien we dat deze op belangrijke punten afwijken van wat we in het Nieuwe Testament lezen.
De vraag die verschuift
De centrale vraag in de gemeente zou moeten zijn: hoe wil de Heere Jezus als Hoofd dat Zijn gemeente functioneert? In de seeker-benadering verschuift die vraag naar: waar hebben mensen behoefte aan? Dat klinkt misschien als een kleine aanpassing in toon of benadering, maar dit is iets wat het fundament raakt.
Het gevaar ontstaat wanneer de voorkeuren van bezoekers invloed gaan krijgen op wat wel en niet benadrukt wordt in de verkondiging. Onderwerpen als zonde, bekering, Gods heiligheid en oordeel verdwijnen dan langzaam naar de achtergrond. Niet omdat ze bewust worden weggelaten, maar omdat ze confronterend zijn. Daarvoor in de plaats komen boodschappen over een beter leven, persoonlijke groei en het vervullen van behoeften. Al dan niet vermengd of ingebed door Bijbelse begrippen.
Maar zoekt de mens God wel?
Een belangrijk fundament onder de seeker-sensitive beweging is het idee dat zoekende mensen geholpen moeten worden om God te vinden. Maar Romeinen 3 zegt zonder doekjes eromheen te winden: "Er is niemand die God zoekt." De Bijbel leert dat een mens van nature geestelijk dood is, en dat God Zelf het hart moet openen.
Daarom ligt de nadruk in het Nieuwe Testament niet op het aantrekkelijker maken van de boodschap, maar op trouwe verkondiging. Hier doorheen kan de Heilige Geest werken, Hij overtuigt van zonde, gerechtigheid en oordeel. Paulus schrijft: "Ik had mij voorgenomen niets anders onder u te weten dan Jezus Christus, en Die gekruisigd" (1 Kor. 2:2). Wij echter prediken Christus, de Gekruisigde, voor de Joden een struikelblok en voor de Grieken een dwaasheid (1 Kor 1:23). Zijn startpunt was nooit een onderzoek naar wat mensen tegenhield om niet naar de samenkomsten te komen.
Paulus hield wel rekening met zijn toehoorders, maar de inhoud van zijn boodschap werd niet aangepast aan de voorkeuren van de bezoeker. En in Handelingen zien we dat wanneer de apostelen trouw Gods Woord verkondigen, het de Heere Zelf is Die toevoegt aan de gemeente.
Wat is de functie van kerk-zijn ?
De Bijbel kent evangelisatie, gastvrijheid en een missionair leven. Maar de samenkomst van de gemeente heeft een andere functie. Onder andere in Efeze 1:15-23, 4:1-16, Handelingen 2:37-47, 9:31 en 12:5 zien we dat de gemeente wordt opgebouwd door Gods Woord, gebed, de gemeenschap van de heiligen en het vieren van het Heilig Avondmaal. De nadruk ligt niet op het niet op het aantrekkelijk maken van de gemeente voor buitenstaanders, maar op de opbouw van de gemeenteleden onder leiding van haar Hoofd, de Heere Jezus.
Wanneer groei en aantrekkelijkheid centraal komen te staan, sluipt nog een andere gedachte binnen: als het werkt, zal het wel goed zijn. De beweging groeit dus het moet wel van God zijn. Maar de Bijbel beoordeelt iets niet op aantallen of populariteit. Veel mensen liepen achter de Heere Jezus aan zolang Hij wonderen deed. Maar toen Zijn woorden begonnen te schuren, keerden velen zich van Hem af (Johannes 6).
Waar je mensen mee binnenhaalt.....
Misschien is dit wel het gevaar wat het meest onderschat wordt. Wanneer mensen vooral worden aangetrokken door beleving, sfeer en entertainment, moeten diezelfde dingen hen ook vasthouden. De gemeente raakt zo afhankelijk van prikkels die ze zelf heeft gecreëerd.
Maar het Nieuwe Testament laat zien dat gelovigen gevoed worden door Gods Woord, gebed en de gemeenschap met Christus Zelf. Niet door een prettige sfeer of een inspirerende ervaring, hoe waardevol die op zichzelf ook kunnen zijn.
Een kerk mag gastvrij zijn. Activiteiten voor jongeren zodat zij met elkaar kunnen verbinden is ook niet verkeerd. Maar zodra de mens centraal komt te staan in plaats van Christus, raakt de gemeente haar kompas kwijt. Dan groeit misschien de zaal, maar niet het geestelijk leven.
Voor opvoeders
Wanneer kinderen opgroeien met het idee dat geloof vooral draait om een bijzondere ervaring, sterke muziek, een inspirerende spreker of een eigen zondagse jeugddienst, ontstaat gemakkelijk een kwetsbaar geloof.
Want wat gebeurt er wanneer deze dingen wegvallen?
Dit raakt ook jeugdleiders. Want de vraag is niet alleen hoe we jongeren naar de kerk krijgen. De vraag is vooral: welk beeld van geloof geven we hen mee? Leren we kinderen dat het christelijk geloof draait om de Heere Jezus, wie Hij is en wat Hij heeft gedaan? Of leren we hen dat geloof vooral draait om beleving, sfeer en wat het met hén doet?
En hoeveel verschil is er nog met de wereld? Paulus schrijft: “En word niet aan deze wereld gelijkvormig…” (Rom. 12:2)
Jakobus waarschuwt: “Weet u dan niet dat de vriendschap met de wereld vijandschap tegen God is?” (Jak. 4:4)
Daarom is de vraag voor opvoeders niet alleen hoe we jongeren enthousiast krijgen voor het geloof.
De diepere vraag is: waarop leren we hen uiteindelijk bouwen en vertrouwen?
De Bijbel geeft daarop het antwoord. Het geloof rust niet op wat wij aantrekkelijk vinden, maar op wat de Heere God heeft gesproken.
Zo is dan het geloof uit het gehoor en het gehoor door het Woord van God.
Romeinen 10:17
